Chashaku – łyżeczka do matchy z jasnego bambusa

Chashaku, tradycyjna łyżeczka do matchy

Chashaku to bambusowa łyżeczka do matchy, która pozwala nabrać odpowiednią ilość tej herbaty do jej przygotowania. Jest integralną częścią tradycyjnej ceremonii herbacianej (chado) i podstawowym elementem zestawów ceremonialnych. Pozostałe klasyczne akcesoria do matchy to czarka (matchawan), bambusowa miotełka (chasen) i podstawka pod nią (naoshi).

Chashaku powstaje z pojedynczego kawałka bambusa, który formuje się tak, by móc nabierać nim matchę. Pierwotnie łyżeczkę do matchy tworzyło się także z kości słoniowej. Narzędzie to – jak w przypadku chashaku od Moya – ma zwykle długość 18 cm. Po wewnętrznej stronie, służącej do nabierania herbaty, jest gładkie, a po zewnętrznej – nieco szorstkie.

Jasne chashaku od Moya powstaje z 4-5 letniego bambusa Phyllostachys pubescens, pochodzącego z Chin, z regionu Anji. Roślina jest suszona na słońcu ok. 7-10 dni, a następnie przez rok sezonowana w magazynie.

Jak używać japońskiej łyżeczki do matchy?

Zakrzywioną częścią łyżki nabiera się z pojemnika (chaki) niewielkie porcje proszku, które umieszcza się w czarce. Następnie matchę miesza się z odrobiną wody przy pomocy chasenu, czyli bambusowej miotełki, aż do momentu uzyskania jednolitej konsystencji i pianki na całej powierzchni napoju. Korzystanie z chashaku wymaga precyzji i skupienia, ponieważ sproszkowana herbata może łatwo się rozsypać.

Ile matchy odmierzyć chashaku?

Ilość matchy, która jest potrzebna do jej przyrządzenia, zależy od tego, czy chcemy przygotować np. matcha latte, czy usuchę lub koichę. By uzyskać idealny napój z matchą, wystarczy odmierzyć dwie chashaku i wymieszać energicznie z 50 ml wody, wykonując ruchy w kształcie litery Z lub N, a następnie do całości dolać 150 ml mleka albo toniku.

Usucha i koicha to z kolei dwie tradycyjne metody przygotowania matchy. Pierwszą z nich wybiera się najczęściej, bo taką herbatę podaje się nie tylko podczas ceremonii, ale także na co dzień. Zazwyczaj używa się do niej jednej łyżeczki chashaku oraz ok. 75-100 ml wody o temperaturze ok. 80°C. Takie proporcje gwarantują idealną piankę na powierzchni. Natomiast koicha wymaga znacznie większej porcji matchy, bo aż 4-6 chashaku na 150 ml wody. Jest więc dużo gęstsza i nie może się pienić. Pije się ją prawie wyłącznie w trakcie japońskiej ceremonii parzenia herbaty.

Jak dbać o chashaku?

Chashaku nie należy myć ani ręcznie, ani w zmywarce, ponieważ woda i detergent mogłyby wniknąć w struktury bambusa i go uszkodzić. Z racji tego, że narzędzia używa się wyłącznie do nabierania suchej matchy, po użyciu wystarczy przetrzeć je jedynie suchą, miękką ściereczką.